Op een verdachte link geklikt of uw wachtwoord ingevuld? Dit zijn de stappen voor de eerste 30 minuten, in de juiste volgorde en zonder paniek.

Kort: Op een phishingmail geklikt? Haal uw toestel van het netwerk, verander uw wachtwoord vanaf een ander toestel en verwittig meteen uw IT-partner. Ging het om geld, bel dan onmiddellijk uw bank. Hoe sneller u handelt, hoe kleiner de schade.

Het gebeurt de beste. Een mail die er echt uitzag, een drukke dag, één klik te veel. Het belangrijkste wat u nu kunt doen, is snel en in de juiste volgorde handelen. Wie binnen het halfuur de juiste stappen zet, voorkomt in de meeste gevallen dat één klik uitgroeit tot een echt incident.

Schaamte is de grootste vijand. Hoe langer iemand wacht om het te melden, hoe meer tijd een aanvaller krijgt. Daarom eerst dit: een melding is altijd goed, ook als het achteraf loos alarm blijkt.

Wat heeft u precies gedaan?

De stappen hangen af van hoe ver het ging:

Alleen geklikt, verder niets ingevuld of gedownload: het risico is kleiner, maar niet nul. Volg stap 1, 4 en 5.
Uw wachtwoord of een code ingevuld: een aanvaller kan nu inloggen. Volg alle stappen, en stap 2 en 3 zo snel mogelijk.
Een bijlage geopend of iets gedownload: er kan schadelijke software op uw toestel staan. Begin bij stap 1.
Bankgegevens of een betaling: bel meteen uw bank (zie stap 6).

1. Haal uw toestel van het netwerk

Zet de wifi uit of trek de netwerkkabel uit. Zo kan eventuele schadelijke software zich niet verder verspreiden of gegevens wegsturen. Zet het toestel niet uit: wat er in het geheugen zit, kan uw IT-partner nog helpen om te begrijpen wat er gebeurd is.

2. Verander uw wachtwoord, vanaf een ander toestel

Heeft u een wachtwoord ingevuld? Verander het meteen, maar doe dat op een ander toestel dan het toestel waarmee u klikte. Gebruikt u datzelfde wachtwoord nog ergens anders? Verander het daar ook. Dat is meteen het beste argument voor een wachtwoordmanager.

3. Laat alle sessies afmelden

Een nieuw wachtwoord alleen is niet altijd genoeg. Een aanvaller die al ingelogd is, kan soms ingelogd blijven, zelfs met tweestapsverificatie. Uw IT-partner kan in Microsoft 365 of Google Workspace alle actieve sessies afmelden en nakijken of er intussen iets veranderd is. Lees hoe aanvallers tweestapsverificatie omzeilen.

4. Verwittig uw IT-partner of verantwoordelijke

Vertel precies wat u deed: op welke mail, wanneer, wat u invulde. Stuur de mail zelf door als bijlage of maak een schermafbeelding, en verwijder ze daarna. Uw IT-partner kijkt dan onder meer:

of er doorstuurregels in uw mailbox zijn aangemaakt (een klassieke truc om mee te lezen);
of er vanuit uw account mails zijn verstuurd naar collega’s of klanten;
of er vreemde aanmeldingen zijn, bijvoorbeeld vanuit het buitenland.

5. Verwittig uw collega’s

Phishing komt zelden alleen. Kreeg u de mail, dan kregen collega’s hem waarschijnlijk ook. Een kort berichtje (“klik niet op de mail van …”) voorkomt een tweede slachtoffer. Stuur de mail ook door naar verdacht@safeonweb.be, zodat het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) de link kan laten blokkeren. Meer over verdachte berichten leest u op Safeonweb.

6. Ging het om geld? Bel meteen uw bank

Heeft u bankgegevens ingevuld of een betaling gedaan? Bel onmiddellijk uw bank. Een overschrijving kan soms nog tegengehouden worden, maar alleen in de eerste uren. Bankkaartgegevens laat u blokkeren via Card Stop op 078 170 170. Doe daarna ook aangifte bij de politie.

En daarna?

Als de eerste brand geblust is, volgen nog twee dingen:

Melden waar nodig. Zijn er persoonsgegevens van klanten of medewerkers gelekt, dan moet uw bedrijf dat binnen 72 uur melden bij de Gegevensbeschermingsautoriteit.
Leren, niet straffen. Bespreek wat er gebeurde en waarom de mail zo overtuigend was. Wie gestraft wordt voor een klik, meldt de volgende keer niets meer. Lees waarom medewerkers blijven klikken.

Voorkomen is beter

Twee dingen maken het grootste verschil. Een korte opleiding voor medewerkers, zodat ze een valse mail sneller herkennen. En een phishing simulatie, zodat u weet hoeveel mensen er vandaag op zouden klikken, en wie zich al vlot meldt.

Is het al misgelopen en heeft u hulp nodig? Bekijk wat u moet doen bij een cyberincident, of neem meteen contact op.

Op een phishingmail geklikt? De eerste 30 minuten